dinsdag 17 februari 2015

Bezinning en 40 dagen geen seks

Het is Vastenavond, de laatste dag van Carnaval. Morgen beginnen de 40 dagen voor Pasen. En dus ook de 40 dagen vasten. In vroegere tijden at men geen vlees in de aanloop naar Pasen. Carnaval-Carna Vales- afscheid van het vlees. Tijdens de vastentijd eet je geen vlees. Deze opgaven was voor veel mensen totaal geen probleem want zo aan het einde van de winter was het vlees, dat in oktober geslacht was, toch al zo goed als op. Ook werd het toch al karige zoetigheid van het menu geschrapt. Kortom de vastentijd is een tijd van soberheid en bezinning. 
En dat laatste zie ik de laatste tijd steeds meer opduiken. Al een paar jaar hoor ik van 40-dagen acties. De EO heeft een programma gehad 40 dagen zonder seks en komt nu met 40 dahen geen alcohol en op de sociale media lees ik berichten van mensen die 40 dagen geen twitter of facebook gaan gebruiken. Zelf vraag ik me dan weer af of ze dan elke dag een update plaatsen met #40dagenzondertwitter. 
Wat willen we met deze acties bereiken? Je zelf bewijzen dat je het kan? Doe je het wel voor jezelf of vooral voor die media? Als je dan iets wilt bewijzen loop dan de 4x40km van Nijmegen. Ook een zinloze actie maar dan heb je nog iets gepresteerd. Nee volgens mij zijn veel mensen opzoek naar een vervanging, of invulling van het moderne vasten. Het menu aanpassen doen we maandelijks, als we weer met het nieuwste dieet meedoen, het is dus zoeken naar iets anders. Bezinning.

Religie is uit. Bezinning is hip.

Als ik naar mezelf kijk heb ik in deze tijd ook wel behoefte aan wat verdieping. De donkere winter is voorbij en nu wil ik nieuwe kennis vergaren en letterlijk verlichting zoeken. Dus heb ik zo mijn eigen 40-dagen projectje bedacht. Ik ga me verdiepen in een religie. Hip ben ik nooit geweest dus dan maar iets dat uit is. Ik vond dat dit een perfecte tijd daar voor is. En omdat ik de laatste tijd vooral veel geweld en bloeddorst hoor in naam een religie, heb ik twee lijvige boeken over het boeddhisme van de bieb meegenomen. De meest geweldloze religie die er is. 
Ik dacht maar te beginnen in boeddhisme voor Dummies en dan verder te gaan met een wat meer diepgaander boek. 
En over 40 dagen kan ik jullie vertellen of ik een verlichte geest ben geworden of dat ik toch maar gewoon die 4x40 in Nijmegen moet gaan lopen. 

Of je nu een poos geen vlees eet, geen seks hebt of je twitter op slot gooit, ik denk dat iedere handeling nuttig is als die bewust is gezet. Of je het nu doet tussen nu en Pasen of in de zomervakantie. Leef gewoon een paar weken iets meer bewust. Verwijder wat stoorzenders en ga weer even terug naar die basis. 
Het geeft rust, echt waar, dat staat op de achterflap van mijn Dummie boek......

vrijdag 13 februari 2015

Carnaval

De bakker en de dokter dansen hand in hand, maar wie is de bakker en wie de dokter? Met carnaval staat alles op zijn kop.

Carnaval

Als kind van boven de rivieren reisde ik elk jaar de rivier over naar oma in Breda, pardon Kielegat, om daar carnaval de vieren. De overdracht van de sleutel aan de Prins, de optochten en de zotheid. Gekleed in blauwe kiel en oranje rode sjaal huppelde ik naast mijn geweldige oma. Agge mar leut et. 
Later voelde ik maar al te goed dat het niet in mijn bloed zat. Het drinken en losgaan viel bij mij ook niet onder leuk vermaak en dus bleef carnaval bij mij de mooie jeugd herinneringen.

Waarom stroomt het bloed van de noordeling niet sneller op de elfde van de elfde? Waarom zijn ze 'buitenlanders' als ze carnaval komen doen in het zuiden? Daarvoor moeten we een enorme sprong in het verleden maken, terug naar de zeer vroege middeleeuwen en eigenlijk nog daarvoor. 
Deze tijd van het jaar staat bekent als de reinigingstijd (zie ook Maria Lichtmis) De aarde houd haar adem nog heel even in om, als de zon nog iets hoger komt, de adem los te laten. De angst bij de vroegere mensen dat de aarde het zaad niet los zou willen laten en er dus geen nieuw leven zou komen dat jaar was groot. Om kwade geesten weg te jagen verklede ze zich zo eng mogelijk en voerde dansen op. Een aantal dagen lang was er dans, zang en losbandigheid om de vruchtbaarheid terug te brengen in de aarde. En zie, de dieren zoeken in de vroege lente een paringspartner en in de aarde komen de eerste knoppen op.
 Deze vruchtbaarheid feesten kwamen vooral voor in de Germaanse streken. Toen de Roomse kerk zijn opmars maakte naar het noorden kwamen ze in de streek van de Grote Rivieren koppige en stand vaste mensen tegen, die hun gebruiken en geloof echt niet zomaar opgaven. De Roomse kerk had dus maar weinig invloed in deze streken. 
Het lukte de Roomse kerk niet om al deze rituelen uit te bannen. Dus bogen ze de heidense rituelen zo om tot ze prima paste binnen de Roomse leer. De drie dagen voor Vastenavond zijn er om los te gaan, even iemand anders zijn en misschien wel even doen wat je anders nooit durft. Nog even uit de ban springen om daarna de vastentijd in te gaan. De 40 dagen voor Pasen zijn er om jezelf te reinigen. Dat kan door te vasten, bepaalde dingen te laten staan (minder socale media en schermpjes) en vooral om weer wat dichter bij de IK te komen. 
Even wat gas terug zodat je, net als de aarde, je kan voorbereiden op de lente. Het opbloeien van de natuur, het uitademen van de aarde. 


Voor de kinderen is carnaval vooral een verkleedfeest. Door je te verkleden kan je een andere kant van jezelf laten zien. Kinderen die doorgaans verlegen en kalm zijn kunnen in een narrenpak ineens uitbundige stuiterballen worden. 
Ik zal bij  mijn eigen zoon hoe veel lol hij had, hoe vrij hij zich gedroeg toen hij verkleed als timmerman op school rond liep. Eén dag per jaar hebben de kinderen het voor het zeggen op school. Is er harde disco muziek, eten ze bergen pannenkoeken en zijn de juffies en meesters even minder de baas. De verhoudingen liggen op zijn kop. Maar de dag erna weet iedereen zijn plaats en is er weer vernieuwde energie. 

zondag 1 februari 2015

Maria Lichtmis

Al maanden wil ik een reeks blogs beginnen over de jaarfeesten. Maar bij welke begin je? Bij het Michaelsfeest, het eerste feest in het nieuwe schooljaar of Kerst, geboorte van nieuw licht of Maria Lichtmis, de geboorte van een nieuw natuurjaar. Ik koos voor het laatste omdat vanaf deze tijd de aarde weer zal ontwaken.

Maria Lichtmis

2 februari

Maria Lichtmis is de afsluiting van de grote donkere kerst periode. 40 dagen voor kerst halen we tijdens de Sint Maarten optocht het licht naar binnen. De donkere periode begint. Moeder Aarde houd haar adem is en is helemaal in rust. Kerst is de komst van het licht, schenker van leven. En met Maria Lichtmis brengen we het licht weer naar buiten en geven het terug aan Moeder Aarde. Zodat ze, tegen de zwaartekracht in  weer nieuw leven kan geven. 
In vroegere tijden werden er offers gebracht en vuren ontstoken op de velden. Zo hoopte de mensen dat het licht en warmte Moeder Aarde zou wakker maken en haar gunstig zou stemmen. Het was elk jaar weer de vraag of de zaden die in de donkere aarde lagen ook dit jaar weer zouden ontkiemen. Kwam het licht niet in de aarde dan was er een misoogst en dus ellende. 
De verering van de Moeder godin is in vele culturen de basis van het nieuwe leven. Bij de Grieken is het Demeter. De Romeinen hebben Magna Mater en Frija is bij de Germanen de oermoeder. Verschillende verhalen maar één ding hebben ze gemeen. Het is de vrouw die leven geeft. 
Rond 494 na Chr. heeft de kerk 2 februari vast gelegd als dag van de verering van de vrouw, Maria. Heidense rituelen die met de opleving van de natuur te maken hadden werden gekoppeld aan de verering van Maria. Er werden speciale kerkdiensten voor vrouwen geven en het was de tijd om huwelijke aan te gaan. Februari is vrouwen maand. Internationale vrouwendag is nu op 8 februari. 
Februari is ook de maand van de reiniging. Na de donkere periode binnen willen we weer naar buiten. De ramen open gooien en de muffe winterlucht verdrijven. Met de eerste lente kriebels gaat de bezem door het huis. 
Dit herken ik wel. Ook al ben ik absoluut geen huishoud wonder, aan het begin van de lente wil ik altijd de ramen en deuren open gooien en het huis opruimen en ruimte scheppen. Het gevoel van de frisse start, een nieuw begin voel ik zeker. 

Op de Vrije School wordt het laatste licht letterlijk naar buiten gebracht. Kaars restjes, bewaard tijdens de donkere tijd, worden gesmolten en in halve walnotendoppen of kleine bakjes gegoten. Met een klein lontje er in heb je een kaarsje. Bij het eerste daglicht wordt het laatste (kunst) licht naar buiten gedragen en aan de aarde terug gegeven. 
Thuis kan je dat ook doen door een schaal water op tafel te zetten en tijdens het ontbijt de walnootkaarsjes er in te laten drijven. 
In sommige gezinnen staan er bij het ontbijt pannenkoeken op het menu. De ronde gele vorm is de zon die weer sterker wordt. Ik vind dit zelf een prima traditie en hou die graag in eren. 
Op de seizoentafel kan Moeder Aarde en haar wortelkindjes komen. De wederopstanding van de  natuur kan je in het klein nabootsen door een Hyacinten bol of sterrenkers te laten groeien. Vanuit het niets ontgroeit nieuw leven.